Ponad 21 tysięcy kobiet rocznie. Rak piersi w Polsce w liczbach

Wprowadzenie: Rak piersi to najczęściej rozpoznawany nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce. Każdego roku słyszy tę diagnozę ponad 21 tysięcy kobiet. Wyjaśniamy, kogo najczęściej dotyczy choroba, jak zmienia się liczba zachorowań i dlaczego te dane powinny nas mobilizować do badań, a nie straszyć.

Najczęstszy nowotwór złośliwy u kobiet

Rak piersi od lat zajmuje pierwsze miejsce wśród nowotworów złośliwych rozpoznawanych u kobiet w Polsce. Według danych Narodowego Instytutu Onkologii odpowiada za blisko jedną czwartą wszystkich zachorowań nowotworowych w tej grupie. To ponad dwukrotnie więcej niż w przypadku raka płuca, który jest drugi w kolejności.

Każdego roku raka piersi rozpoznaje się u ponad 21 tysięcy kobiet. Żeby lepiej wyobrazić sobie tę liczbę: to tak, jakby co roku chorowały wszystkie dorosłe kobiety z kilkunastotysięcznego miasta. Za każdą z tych liczb stoi konkretna osoba, jej rodzina, praca, plany i codzienność, które nagle się zmieniają.

Liczba zachorowań rośnie

Na przestrzeni ostatnich dekad liczba zachorowań na raka piersi w Polsce systematycznie rośnie. Na początku XXI wieku rozpoznawano kilkanaście tysięcy przypadków rocznie, dziś jest ich ponad 21 tysięcy. Jedynym wyjątkiem był 2020 rok, gdy odnotowano spadek. Nie oznaczał on jednak, że mniej kobiet zachorowało. Najprawdopodobniej był skutkiem ograniczonego dostępu do opieki zdrowotnej w czasie pandemii COVID-19, kiedy wiele osób odkładało badania i wizyty u lekarza.

Na wzrost liczby zachorowań wpływa wiele czynników. Społeczeństwo się starzeje, a ryzyko raka piersi rośnie z wiekiem. Zmienił się też styl życia: kobiety później rodzą pierwsze dziecko, rzadziej i krócej karmią piersią, częściej zmagają się z nadwagą i brakiem ruchu. Część przypadków wykrywa się też dziś dzięki lepszej diagnostyce, która pozwala zauważyć bardzo małe zmiany.

Kogo dotyczy rak piersi

Kobiety po pięćdziesiątce

Ryzyko raka piersi wyraźnie rośnie z wiekiem. Najwięcej zachorowań dotyczy kobiet między 50. a 70. rokiem życia, a połowa kobiet w chwili diagnozy ma więcej niż 63 lata. Właśnie dlatego bezpłatny program mammografii obejmuje kobiety w wieku 45–74 lat.

Coraz młodsze pacjentki

Choroba coraz częściej rozpoznawana jest jednak także u kobiet przed 40. rokiem życia. Kobiety w tym wieku stanowią kilka procent wszystkich chorych, ale u nich rak piersi często ma bardziej agresywny przebieg. Najwcześniejsze przypadki zdarzają się około 25. roku życia, a sporadycznie jeszcze wcześniej. Młode kobiety nie są objęte programem mammografii i często bagatelizują objawy, bo myślą, że na raka są za młode.

Mężczyźni

Rak piersi u mężczyzn jest rzadki, ale się zdarza. W Polsce rozpoznaje się średnio około 150 przypadków rocznie, czyli mniej niż 1% wszystkich zachorowań. Mężczyźni zwykle nie wiedzą, że mogą zachorować, dlatego choroba bywa u nich wykrywana w bardziej zaawansowanym stadium.

Zgony i wyleczalność

Rak piersi jest drugą, po raku płuca, nowotworową przyczyną zgonów kobiet w Polsce. Od połowy lat 70. do początku XXI wieku był przyczyną numer jeden. Dziś wyprzedza go rak płuca, co jest skutkiem wzrostu liczby palących kobiet w poprzednich dekadach.

Jest też dobra wiadomość. Odsetek kobiet, które żyją co najmniej 5 lat od rozpoznania raka piersi, w ostatnich latach wyraźnie rośnie. Według porównań międzynarodowych wzrósł w Polsce z około 71% na początku XXI wieku do ponad 76%. To zasługa lepszej diagnostyki, nowoczesnych leków i specjalistycznych ośrodków leczenia.

Wciąż jednak wypadamy o kilka punktów procentowych gorzej niż kraje Europy Zachodniej, gdzie odsetek ten przekracza 85%. Eksperci są zgodni co do głównej przyczyny: w Polsce rak piersi zbyt często wykrywany jest za późno.

Śląsk na mapie zachorowań

Dla nas, Śląskich Amazonek, ważna jest jeszcze jedna informacja. Województwo śląskie należy do regionów z największą liczbą zachorowań na raka piersi w Polsce. To w dużej mierze efekt liczby mieszkańców i struktury wieku, ale też powód, dla którego tak mocno angażujemy się w profilaktykę w naszym regionie.

Co mówią nam te liczby

Te dane nie mają nikogo straszyć. Mają pokazać, że rak piersi to nie odległy problem kogoś innego. Może dotyczyć każdej z nas: naszych mam, sióstr, córek, przyjaciółek i koleżanek z pracy.

Pokazują też, gdzie leży największa szansa. Skoro główną przyczyną gorszych wyników leczenia w Polsce jest późne wykrywanie choroby, to najwięcej możemy zmienić właśnie tutaj. Regularna mammografia, samoobserwacja piersi i szybka reakcja na niepokojące objawy to działania, które realnie wpływają na to, jak zakończy się historia choroby.

Co możesz zrobić już dziś

• Sprawdź, kiedy ostatnio robiłaś mammografię. Jeśli masz 45–74 lata i minęły ponad 2 lata, zapisz się na bezpłatne badanie.
• Jeśli jesteś młodsza, poproś ginekologa o badanie piersi podczas najbliższej wizyty.
• Raz w miesiącu obserwuj i badaj piersi.
• Porozmawiaj z bliskimi kobietami o badaniach. Czasem wystarczy jedno pytanie, żeby ktoś w końcu się zapisał.

W kolejnych materiałach pokażemy krok po kroku, jak to wszystko zrobić.