Wcześnie wykryty rak piersi można wyleczyć. Dlaczego czas ma tak duże znaczenie

Wprowadzenie: Jeśli z naszej kampanii macie zapamiętać tylko jedno zdanie, niech będzie to: rak piersi wykryty wcześnie w zdecydowanej większości przypadków daje się skutecznie wyleczyć. Wyjaśniamy, dlaczego tak jest, dlaczego wczesnego raka nie da się zauważyć bez badań i co każda z nas może zrobić, żeby nie przegapić tego momentu.

Co oznacza wczesne wykrycie

O wczesnym wykryciu mówimy wtedy, gdy nowotwór jest mały, ograniczony do piersi i nie dał przerzutów do węzłów chłonnych ani do innych narządów. Lekarze określają to jako stadium 0, I albo II, zależnie od wielkości guza i stanu węzłów chłonnych.

Najwcześniejszą postacią choroby jest rak przedinwazyjny, czyli in situ. Komórki nowotworowe znajdują się wtedy wyłącznie wewnątrz przewodu mlecznego i nie przekroczyły jego ściany. Taka zmiana nie daje przerzutów, a jej leczenie ma bardzo dobre rokowanie. Najczęściej wykrywa się ją w mammografii jako skupisko drobnych mikrozwapnień, zanim da jakikolwiek objaw.

Dlaczego stadium choroby ma tak duże znaczenie

Rak piersi wykryty w stadium wczesnym w zdecydowanej większości przypadków daje się wyleczyć. Im wcześniej zostanie rozpoznany, tym:

• większe są szanse na całkowite wyleczenie,
• mniej obciążające jest leczenie,
• częściej można zachować pierś, bo operacja oszczędzająca daje wtedy takie same szanse na wyleczenie jak mastektomia,
• rzadziej potrzebna jest intensywna chemioterapia,
• krócej trwa cały proces leczenia i szybciej można wrócić do codziennego życia.

Gdy choroba jest bardziej zaawansowana, leczenie zwykle trwa dłużej i łączy więcej metod: chemioterapię, operację, radioterapię i leczenie celowane. Rak piersi z przerzutami odległymi, czyli w stadium IV, zazwyczaj nie jest już całkowicie wyleczalny, choć dzięki nowoczesnym lekom wiele kobiet żyje z nim latami.

Dlaczego wczesnego raka nie da się zauważyć bez badań

Wczesny rak piersi zazwyczaj nie boli i nie daje żadnych objawów. Kobieta czuje się dobrze, nic jej nie niepokoi i nie ma powodu, żeby iść do lekarza. Ból nie jest typowym objawem raka piersi, zwłaszcza we wczesnym stadium, dlatego jego brak niczego nie wyklucza.

Palcami wyczuwa się zwykle zmiany o średnicy około centymetra. Mammografia pozwala uwidocznić zmiany dużo mniejsze, nawet kilkumilimetrowe, a także mikrozwapnienia, których w ogóle nie da się wyczuć. To właśnie dlatego mammografia jest podstawowym badaniem w profilaktyce raka piersi. Badania wykazały, że u kobiet w wieku 50–69 lat regularna mammografia zmniejsza umieralność z powodu raka piersi o 25–30%.

Dlaczego w Polsce wciąż wykrywamy za późno

Odsetek kobiet, które wracają do zdrowia po leczeniu raka piersi, jest w Polsce niższy niż w krajach Europy Zachodniej. Eksperci wskazują, że główną przyczyną jest zbyt późne rozpoznanie. Wiele kobiet trafia do lekarza dopiero wtedy, gdy guz jest duży albo pojawiły się wyraźne objawy.

Powody są różne. Część kobiet nie wie, że przysługuje im bezpłatna mammografia bez skierowania. Część odkłada badania z braku czasu. Wiele po prostu się boi: diagnozy, bólu podczas badania, leczenia. Zdarza się też, że kobiety zauważają zmianę, ale czekają tygodniami albo miesiącami, licząc, że sama minie.

Rozumiemy ten strach, bo każda z nas go przeżyła. Wiemy też z własnego doświadczenia, że wiele z nas słyszało w gabinecie zdanie: „dobrze, że przyszła Pani teraz, a nie za rok”. To zdanie ma ogromne znaczenie.

Co możesz zrobić, żeby nie przegapić tego momentu

Regularna mammografia

Kobiety w wieku 45–74 lat mogą wykonać mammografię bezpłatnie co 2 lata, bez skierowania, w pracowni lub w mammobusie. To najskuteczniejsze narzędzie wczesnego wykrywania raka piersi.

Samoobserwacja piersi

Raz w miesiącu obejrzyj i zbadaj piersi. Nie chodzi o to, żeby postawić sobie diagnozę, tylko żeby poznać swoje ciało i szybciej zauważyć zmianę. Samobadanie nie zastępuje mammografii, ale ją uzupełnia.

Badanie u lekarza

Podczas wizyty u ginekologa poproś o badanie piersi, jeśli lekarz sam go nie zaproponuje. Młodsze kobiety, dla których mammografia nie jest podstawowym badaniem, mogą w razie potrzeby otrzymać skierowanie na USG.

Szybka reakcja na zmiany

Jeśli zauważysz coś nowego, nie czekaj, aż samo minie. Większość zmian w piersiach okazuje się niegroźna, ale ocenić to może tylko lekarz. Z niepokojącym objawem możesz iść do lekarza rodzinnego, ginekologa albo do poradni onkologicznej, do której nie potrzebujesz skierowania.

Znajomość historii rodzinnej

Jeśli w Twojej rodzinie były przypadki raka piersi lub jajnika, zwłaszcza u młodych kobiet, porozmawiaj z lekarzem o indywidualnym planie badań i ewentualnym skierowaniu do poradni genetycznej.

Czas to najcenniejsze, co mamy

W leczeniu raka piersi dokonał się ogromny postęp. Mamy nowoczesne leki, precyzyjną radioterapię, operacje oszczędzające pierś i możliwość rekonstrukcji. Najlepsze efekty przynoszą one jednak wtedy, gdy choroba zostanie wykryta wcześnie. Nie odkładaj badań na później. To kilka minut, które mogą zmienić bardzo wiele.