Kampania Społeczna:
Różowy Październik 2026

Wprowadzenie: Mammografia nie wymaga skomplikowanego przygotowania, ale kilka prostych zasad sprawi, że badanie będzie dokładniejsze i bardziej komfortowe. Wyjaśniamy, kiedy się umówić, czego nie robić w dniu badania, co zabrać ze sobą i jak przebiega samo badanie. Rozwiewamy też najczęstsze obawy.

Wybierz dobry termin

Jeśli miesiączkujesz, umów się na badanie w pierwszej połowie cyklu, najlepiej między 5. a 12. dniem od początku miesiączki. Piersi są wtedy mniej obrzmiałe i wrażliwe na dotyk, więc ucisk podczas badania jest mniej odczuwalny. W drugiej połowie cyklu, zwłaszcza tuż przed miesiączką, piersi bywają napięte i bolesne.

Po menopauzie możesz wykonać badanie w dowolnym dniu.

Mammografii nie wykonuje się w ciąży. Jeśli jesteś w ciąży albo możesz w niej być, koniecznie powiedz o tym personelowi przed badaniem.

Co zrobić w dniu badania

Zrezygnuj z kosmetyków w okolicy pach i piersi

W dniu badania nie stosuj w okolicy pach i klatki piersiowej:

• dezodorantu i antyperspirantu,
• talku i pudru,
• kremu i balsamu do ciała,
• perfum.

Niektóre z tych produktów, zwłaszcza zawierające związki glinu lub talk, mogą zostawić na zdjęciu drobne ślady przypominające mikrozwapnienia. To utrudnia ocenę i czasem wymusza powtórzenie badania. Najlepiej weź rano prysznic i nie nakładaj potem żadnych kosmetyków na tę okolicę.

Ubierz się wygodnie

Wybierz strój dwuczęściowy, np. spodnie lub spódnicę i bluzkę. Do badania rozbierasz się do pasa, więc sukienka byłaby niewygodna. Zdejmij biżuterię z szyi, np. łańcuszki i naszyjniki, bo mogą przeszkadzać w wykonaniu zdjęć.

Przyjdź kilka minut wcześniej

Przed badaniem wypełnisz ankietę z pytaniami m.in. o przebyte operacje piersi, stosowanie hormonalnej terapii menopauzalnej i wcześniejsze badania. Jeśli potrzebujesz okularów do czytania, zabierz je ze sobą.

Co zabrać ze sobą

• Dokument tożsamości z numerem PESEL.
• Wyniki poprzednich mammografii: opisy, a jeśli masz, także zdjęcia na płycie. Porównanie z wcześniejszymi badaniami bardzo pomaga radiologowi. Pozwala zauważyć nawet niewielką zmianę, która pojawiła się od ostatniego badania, i odróżnić ją od struktur, które były w piersi od lat.
• Wyniki USG piersi, jeśli je wykonywałaś.
• Dokumentację zabiegów lub operacji piersi, np. wypisy ze szpitala, zwłaszcza jeśli zmieniasz placówkę.
• Skierowanie, jeśli badanie odbywa się poza programem profilaktycznym.

Jak przebiega badanie

Mammografia trwa zwykle kilka minut i odbywa się na stojąco.

1. Technik poprosi Cię o rozebranie się do pasa i ustawi przy aparacie.
2. Pierś zostanie ułożona na specjalnej podstawce.
3. Z góry zostanie przyciśnięta plastikową płytką kompresyjną.
4. W tym czasie wykonuje się zdjęcie. Technik może poprosić, żebyś przez chwilę się nie ruszała i wstrzymała oddech.
5. Każdą pierś fotografuje się osobno, zwykle w dwóch ujęciach: z góry na dół i z boku.

Czy mammografia boli

To jedno z najczęstszych pytań i jeden z najczęstszych powodów, dla których kobiety odkładają badanie. Odczucia są bardzo indywidualne. Zależą m.in. od wrażliwości piersi, ich wielkości, gęstości i fazy cyklu. U wielu kobiet ucisk powoduje jedynie krótki dyskomfort, u innych chwilowy ból.

Ucisk trwa jednak tylko kilka sekund i jest niezbędny. Dzięki niemu tkanka rozkłada się równomiernie, zdjęcie jest wyraźne, a dawka promieniowania mniejsza. Nowoczesne aparaty dopasowują siłę ucisku do budowy piersi.

Jeśli się boisz albo masz bardzo wrażliwe piersi, powiedz o tym technikowi. Technicy są przyzwyczajeni do takich rozmów i postarają się, żeby badanie przebiegło jak najłagodniej.

Czy promieniowanie jest groźne

Dawka promieniowania w mammografii jest bardzo mała. Badanie jest bezpieczne, a korzyść z wczesnego wykrycia raka piersi zdecydowanie przewyższa niewielkie ryzyko związane z promieniowaniem. Właśnie dlatego w programie profilaktycznym badanie wykonuje się co 2 lata, a nie częściej, chyba że lekarz zaleci inaczej.

Co po badaniu

Po badaniu możesz wrócić do normalnych zajęć. Wynik otrzymasz zwykle po kilku dniach, w formie opisu wykonanego przez lekarza radiologa. Na jego końcu najczęściej znajduje się kategoria w skali BI-RADS, która określa, czy zmiany wymagają dalszej diagnostyki. Jak ją czytać, wyjaśniamy w osobnym materiale.

Zachowaj wyniki i zdjęcia. Przydadzą się przy kolejnym badaniu.

Kilka sekund dla spokoju

Wiemy, że przed badaniem pojawia się stres. Warto jednak pamiętać, że u zdecydowanej większości kobiet wynik jest prawidłowy. Kilka sekund dyskomfortu to niewielka cena za spokój na kolejne 2 lata albo za szansę na wczesne wykrycie choroby, gdy leczenie jest najskuteczniejsze. Możesz też poprosić bliską osobę, żeby poszła z Tobą. We dwie zawsze raźniej.