Baza wiedzy o nowotworach u kobiet
3.1. Badania przesiewowe (screening)
Badanie przesiewowe, czyli screening, wykonuje się u kobiet, które nie mają żadnych objawów. Chodzi o to, żeby wykryć raka, zanim da o sobie znać, bo wtedy leczenie jest najskuteczniejsze.
W Polsce podstawowym badaniem przesiewowym w kierunku raka piersi jest mammografia w ramach Programu Profilaktyki Raka Piersi finansowanego przez NFZ. Program jest przeznaczony dla kobiet w wieku 45–74 lat. Badanie jest bezpłatne, wykonuje się je co 2 lata i nie wymaga skierowania. Szczegóły opisujemy w punkcie 2.8.
Jak działa program: dwa etapy
- Etap podstawowy: mammografia obu piersi. U zdecydowanej większości kobiet wynik jest prawidłowy, a kolejne badanie wykonuje się za 2 lata.
- Etap pogłębionej diagnostyki: jeśli obraz budzi wątpliwości, radiolog kieruje pacjentkę dalej. Lekarz bada piersi i decyduje o kolejnych badaniach. Mogą to być dodatkowe zdjęcia mammograficzne, USG lub biopsja gruboigłowa. Te badania również są bezpłatne w placówkach, które mają umowę z NFZ.
Jeśli rozpoznany zostanie rak piersi, pacjentka dostaje skierowanie na leczenie, już poza programem.
Czego nie robi screening
- Nie zastępuje wizyty u lekarza, gdy pojawiają się objawy. Jeśli między badaniami zauważysz guzek lub inną zmianę, nie czekaj na kolejną mammografię. Wtedy potrzebna jest diagnostyka, a nie screening.
- Żadne badanie nie jest w 100% skuteczne. Mammografia może nie uwidocznić części zmian, np. w bardzo gęstych piersiach. Czasem wskazuje też zmianę, która po dokładniejszych badaniach okazuje się niegroźna. To normalna część procesu i nie powinna zniechęcać do badań.
Źródła: