Baza wiedzy o nowotworach u kobiet

Znajomość budowy piersi ułatwia zrozumienie, gdzie i dlaczego powstają zmiany. Pomaga też w samobadaniu i rozmowie z lekarzem.

Z czego zbudowana jest pierś

• Tkanka gruczołowa składa się z 15–20 płatów. Każdy płat dzieli się na mniejsze zraziki, czyli skupiska pęcherzyków, w których podczas karmienia powstaje mleko.
• Przewody mleczne to kanaliki, które odprowadzają mleko ze zrazików do brodawki. Z komórek przewodów i zrazików wywodzi się większość nowotworów piersi.
• Brodawka i otoczka to miejsce ujścia przewodów. Otoczkę otacza pigmentowana skóra z drobnymi gruczołami.
• Tkanka tłuszczowa wypełnia przestrzenie między płatami i w dużej mierze decyduje o wielkości piersi.
• Tkanka łączna i więzadła podtrzymują pierś i nadają jej kształt.
• Naczynia krwionośne i chłonne odżywiają tkanki i odprowadzają z nich płyn tkankowy (chłonkę).

Pierś leży na mięśniu piersiowym większym, a pod nim znajdują się żebra. Pierś nie ma własnych mięśni.

Węzły chłonne

Chłonka z piersi spływa głównie do węzłów chłonnych pachowych. W mniejszym stopniu trafia do węzłów położonych wzdłuż mostka oraz nad i pod obojczykiem. Węzły działają jak filtry układu odpornościowego. To właśnie do nich najczęściej trafiają pierwsze komórki nowotworowe, jeśli choroba zaczyna się rozprzestrzeniać. Dlatego podczas diagnostyki i leczenia ocenia się stan węzłów pachowych. Z tego samego powodu samobadanie obejmuje również okolicę pachy.

Pierś zmienia się przez całe życie

Budowa piersi nie jest stała. Zmienia się pod wpływem hormonów:

• w trakcie cyklu miesiączkowego pierś może być tkliwa, obrzmiała lub bardziej „grudkowata”, zwłaszcza przed miesiączką,
• w ciąży i podczas karmienia tkanka gruczołowa się rozrasta,
• po menopauzie gruczoł stopniowo zanika i jest zastępowany tkanką tłuszczową.

Dlatego samobadanie najlepiej wykonywać zawsze w tym samym momencie cyklu, kilka dni po miesiączce. Po menopauzie wystarczy wybrać stały dzień w miesiącu.

Gęstość piersi

O piersiach gęstych mówimy, gdy przeważa w nich tkanka gruczołowa i łączna nad tłuszczową. Jest to częste zwłaszcza u młodszych kobiet. Gęsta tkanka na zdjęciu mammograficznym wygląda na jasną, podobnie jak ewentualne zmiany, co może utrudniać ich wykrycie. Lekarz może wtedy zalecić dodatkowo USG piersi. Duża gęstość piersi jest też jednym z czynników nieco podwyższających ryzyko zachorowania.