Baza wiedzy o nowotworach u kobiet

Rak piersi to nowotwór złośliwy, który zaczyna się w komórkach tkanki piersi. W zdrowym organizmie komórki dzielą się tylko wtedy, gdy jest to potrzebne, a stare lub uszkodzone obumierają. Czasem w materiale genetycznym komórki pojawiają się zmiany, które zaburzają ten mechanizm. Komórka zaczyna się wtedy dzielić bez kontroli, a jej potomne komórki tworzą guz.

Nowotwór złośliwy ma dwie cechy, które odróżniają go od zmian łagodnych. Potrafi naciekać sąsiednie tkanki. Może też przedostawać się przez naczynia chłonne i krwionośne do węzłów chłonnych i odległych narządów, takich jak kości, płuca, wątroba czy mózg. Takie ogniska nazywamy przerzutami.

Gdzie powstaje rak piersi

Większość nowotworów piersi wywodzi się z komórek wyściełających przewody mleczne albo zraziki, czyli części gruczołu produkujące mleko. Stąd dwie najczęstsze postacie:

• rak przewodowy, najczęściej rozpoznawany typ,
• rak zrazikowy, występujący rzadziej, który w badaniach obrazowych bywa trudniejszy do uchwycenia.

Lekarze rozróżniają też raka przedinwazyjnego (in situ) i inwazyjnego. Rak in situ, np. DCIS (rak przewodowy in situ), pozostaje ograniczony do przewodu i nie przekracza jego ściany. Jest to najwcześniejsza postać choroby, bardzo dobrze poddająca się leczeniu. Rak inwazyjny przekroczył już granice przewodu lub zrazika i może się rozprzestrzeniać.

Rak piersi to nie jedna choroba

Dwa guzy tej samej wielkości mogą się zupełnie inaczej zachowywać i wymagać innego leczenia. Dlatego po pobraniu wycinka lekarze badają biologiczne cechy nowotworu, m.in.:

• obecność receptorów hormonalnych (estrogenowych i progesteronowych), czyli czy nowotwór rośnie pod wpływem hormonów,
• nadmiar białka HER2, dla którego istnieją leki celowane,
• tempo dzielenia się komórek.

Na tej podstawie wyróżnia się podtypy, np. hormonozależny, HER2-dodatni czy potrójnie ujemny. Od podtypu zależy dobór terapii.

Kogo dotyczy

Rak piersi występuje przede wszystkim u kobiet, ale może też zachorować mężczyzna. Ryzyko wyraźnie rośnie z wiekiem, jednak choroba zdarza się także u młodych kobiet.

Objawy, które powinny skłonić do wizyty u lekarza

We wczesnym stadium rak piersi często nie daje żadnych objawów. Dlatego tak ważne są regularne badania. Do lekarza warto zgłosić się, gdy zauważysz:

• guzek lub zgrubienie w piersi albo pod pachą,
• zmianę wielkości lub kształtu piersi,
• wciągnięcie brodawki lub fragmentu skóry,
• zmiany skóry: zaczerwienienie, pogrubienie, wygląd „skórki pomarańczy”, owrzodzenie,
• wyciek z brodawki, szczególnie krwisty, niezwiązany z karmieniem,
• łuszczenie się lub nadżerkę brodawki.

Większość takich zmian okazuje się niegroźna. Nie da się jednak tego ocenić samodzielnie. Rozstrzyga badanie lekarskie i diagnostyka obrazowa.

Najważniejsze: wczesne wykrycie

Rak piersi wykryty wcześnie, gdy guz jest mały i nie dał przerzutów, w zdecydowanej większości przypadków można skutecznie wyleczyć. Leczenie jest wtedy zwykle mniej obciążające. Dlatego zachęcamy do samoobserwacji piersi i regularnej mammografii.