Baza wiedzy o nowotworach u kobiet

4.1. Jak określa się stadium raka piersi? (klasyfikacja TNM)

Autor: Fundacja Fabian DigitalOstatnia aktualizacja: ~3 min czytania

Stopień zaawansowania, zwany też stadium, opisuje, jak bardzo nowotwór rozwinął się w organizmie. To jeden z najważniejszych czynników przy wyborze leczenia i ocenie rokowania.

Lekarze posługują się międzynarodową klasyfikacją TNM. Opracowały ją Międzynarodowa Unia do Walki z Rakiem (UICC) i Amerykański Komitet ds. Nowotworów (AJCC). Klasyfikacja jest okresowo aktualizowana. Obecnie w raku piersi stosuje się jej 8. wydanie, obowiązujące od 2018 roku.

Co oznaczają litery

T (tumor, guz) opisuje wielkość guza w piersi i to, czy nacieka skórę lub ścianę klatki piersiowej:

  • Tis: rak przedinwazyjny (in situ), który nie przekroczył granic przewodu,
  • T1: guz do 2 cm,
  • T2: guz powyżej 2 cm do 5 cm,
  • T3: guz powyżej 5 cm,
  • T4: guz dowolnej wielkości, który nacieka ścianę klatki piersiowej lub skórę (owrzodzenie, guzki na skórze, obrzęk typu „skórka pomarańczy”). Do tej kategorii należy też rak zapalny.

N (nodes, węzły chłonne) opisuje, czy są przerzuty do okolicznych węzłów chłonnych i jak rozległe. W uproszczeniu, na podstawie badania usuniętych węzłów:

  • N0: brak przerzutów do węzłów,
  • N1mi: tylko mikroprzerzuty, czyli bardzo małe skupiska komórek raka,
  • N1: przerzuty w 1–3 węzłach pachowych,
  • N2: przerzuty w 4–9 węzłach pachowych,
  • N3: przerzuty w 10 lub więcej węzłach pachowych albo w węzłach pod- lub nadobojczykowych, a w niektórych sytuacjach także w węzłach wzdłuż mostka.

Przed operacją ocenia się węzły badaniem lekarskim i badaniami obrazowymi, według nieco innych kryteriów. Ogólna logika jest taka sama: im wyższa cyfra, tym większe zajęcie węzłów.

M (metastases, przerzuty odległe):

  • M0: brak przerzutów do odległych narządów,
  • M1: przerzuty do odległych narządów, np. kości, płuc, wątroby lub mózgu.

Jak z liter powstaje stadium

Połączenie cech T, N i M daje stadium od 0 do IV. Stadia I–III dzielą się dodatkowo na podgrupy oznaczone literami A, B lub C. Zapis w wyniku może wyglądać na przykład tak: T1cN0M0. Oznacza on guz o wielkości od 1 do 2 cm, bez przerzutów do węzłów i narządów odległych, czyli stadium IA.

Oznaczenia, które możesz zobaczyć w wyniku

  • c (np. cT2) oznacza ocenę kliniczną, przed operacją, na podstawie badania i badań obrazowych,
  • p (np. pT2) oznacza ocenę patologiczną, po operacji, na podstawie badania usuniętej tkanki,
  • y (np. ypT1) oznacza ocenę po leczeniu przedoperacyjnym, np. po chemioterapii podanej przed zabiegiem.

Stadium to nie wszystko

W 8. wydaniu klasyfikacji oprócz stadium anatomicznego (samego TNM) opisano stadium prognostyczne. Uwzględnia ono także cechy biologiczne guza: stopień złośliwości (G), receptory hormonalne (ER, PR) i HER2, a w niektórych sytuacjach wynik testu wielogenowego. Z tego powodu dwie pacjentki z takim samym TNM mogą mieć różne stadium prognostyczne i różne leczenie.

Stadium ustala zespół lekarzy na podstawie kompletu badań. Jeśli coś w wyniku jest niezrozumiałe, poproś lekarza, żeby wyjaśnił ci to na przykładzie twojego wyniku.

Źródła: