Baza wiedzy o nowotworach u kobiet

Ocena węzłów chłonnych

Podczas operacji raka piersi ocenia się, czy nowotwór dotarł do węzłów chłonnych pod pachą:

• Biopsja węzła wartowniczego: usuwa się tylko pierwszy węzeł lub kilka węzłów, do których spływa chłonka z guza. Jeśli nie ma w nich raka, reszty węzłów zwykle się nie usuwa. To dziś standard przy braku podejrzanych węzłów.
• Limfadenektomia pachowa: usunięcie większości węzłów z pachy. Wykonuje się ją, gdy przerzuty w węzłach są potwierdzone.

Obrzęk limfatyczny

Po usunięciu węzłów lub radioterapii okolicy pachy chłonka może gorzej odpływać z ręki. W efekcie powstaje obrzęk limfatyczny, czyli przewlekłe obrzmienie ręki po stronie operowanej. Według szacunków dotyczy on ponad 30% kobiet leczonych z powodu raka piersi. Po samej biopsji węzła wartowniczego występuje rzadko.

Obrzęk często pojawia się nie od razu, średnio po roku do półtora roku od operacji. Pierwsze objawy to uczucie ciężkości, napięcia lub „ciasnoty” ręki, obrzęk dłoni lub przedramienia i trudność ze zdjęciem pierścionka czy zapięciem zegarka.

Profilaktyka

• Ćwiczenia zalecone przez fizjoterapeutę, zaczynane już po operacji. Pomagają odzyskać ruchomość barku i wspierają odpływ chłonki.
• Regularny pomiar obwodów obu rąk. Pozwala szybko zauważyć zmianę.
• Dbanie o skórę ręki: ochrona przed skaleczeniami, oparzeniami, ukąszeniami owadów i zakażeniami.
• Unikanie przeciążeń ręki, stopniowe zwiększanie wysiłku.
• Utrzymanie prawidłowej masy ciała.

Szczegółowe zalecenia ustala lekarz lub fizjoterapeuta. Zależą od zakresu operacji i leczenia.

Leczenie obrzęku

Standardem jest kompleksowa terapia przeciwobrzękowa prowadzona przez przeszkolonego fizjoterapeutę. Obejmuje:

• ręczny drenaż limfatyczny, czyli specjalny rodzaj masażu,
• kompresjoterapię: bandażowanie, a potem rękaw uciskowy,
• ćwiczenia,
• pielęgnację skóry.

Im wcześniej zacznie się leczenie, tym lepsze efekty. Długo nieleczony obrzęk prowadzi do zwłóknienia tkanek. Przy pierwszych objawach zgłoś się do lekarza lub poradni rehabilitacji.

Źródła:

• Obrzęk limfatyczny – profilaktyka po leczeniu raka piersi – Świętokrzyskie Centrum Onkologii
• Profilaktyka przeciwobrzękowa po operacyjnym usunięciu raka piersi – Federacja Stowarzyszeń „Amazonki”
• Obrzęk limfatyczny u pacjentów onkologicznych – Zwrotnik Raka
• Profilaktyka obrzęku limfatycznego po leczeniu raka piersi – raport AOTMiT (PDF)